* مەشھۇر شەخىسلىرىمىز

مۇھەممەتجان راشىدىن

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 26, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
مۇھەممەتجان راشىدىن 1940-يىلى 6-ئاينڭ 19-كۈنى غۇلجا ناھىيىسى ئونيار يۈزى يېزىسىنىڭ يۇقىرىقى مەھەللىسىدە دىھقان ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن. تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپنى شۇ يېزىدا تۈەەتكەندىن كېيىن،-1955يىلىدىن-1958يىلىغىچە سابىق شىنجاڭ يېزا ئىگىلىك تېخنىكومىدا ئوقىغان.ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن،1968-يىلى 7-ئايغىچە،چاپچال ناھىيىسى ۋە غۇلجا ناھىيىسى ئونيار يۈزى ئوتتۇرا مەكتىپىدەخىزمەت قىلغان . 1968-يىلى 8-ئايدا ئاتالمىش...
داۋامى...
ئابدۇخالىق ئۇيغۇر ھەققىدە ھىكايىلەر

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 24, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئۇيغۇر يېڭى دېموكراتىك ئەدىبىياتنىڭ بايراقدارى، ۋەتەنپەرۋەر ئىنقىلاپچى شائىر ئابدىخالىق ئۇيغۇر1901-يىلى تۇرپان شەھىرىدە تۇغۇلۇپ. 1933-يىلى جاللات شىڭشىسەي تەرىپىدىن قىيناپ ئۆلتۈرۈلگەن. ئابدىخالىق ئۇيغۇر، بالىلىق چاغلېرىدا مەكتەپتە ئوقۇپ ئەرەپ، پارس تىللېرىنى ئۈگەنگەن، كىيىنچە ئاتىسىنىڭ سودىگەرلىك ئىشلېرى بىلەن يۇرت ئارىلاپ ، خەنزۇ ، مۇڭغۇل ۋە روس تىللېرىنى ئىگەللەش ئارقىلىق،...
داۋامى...
نەسىرىدىن ئەپەندى تارىختا ئوتكەن شەخىس

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 23, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
نەسرىدىن ئەپەندىنىڭ تارىخىي شەخس ياكى خەلق ئەدەبىياتىدىكى غايىۋى ئوبراز ئىكەنلىكى توغرىسدا خەلقئارادىكى نوپۇزلۇق تەتقىقاتچىلار ئارىسدا ئوخشاشمىغان قاراشلار بولغان، ھەتتا نەسرىدىن ئەپەندى لەتىپىلىرى تارقالغان رايونلاردىكى ھەر قايسى خەلقلەر ئۇنى ئۆز يۇرتىدا ياشىغان دانىشمەن دەپ قاراپ كەلگەن. ئەمما نەسىردىن ئەپەندى ھەققىدىكى رىۋايەتلەر تۈركى تىللىق مىللەتلەر ئارىسىدا كەڭ...
داۋامى...
ئابدۇخالىق ئۇيغۇر ۋە « ئۈچ ئەڭگۈشتەر »

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 23, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
1901 – يىل 2- ئاينىڭ 9- كۈنى تاڭ سەھەردە، تۇرپان يېڭىشەھەردىكى ئاۋات سودا دۇكانلىرى جايلاشقان بىر كوچىدا، مەرىپەتپەرۋەر تىجارەتچى ئابدۇراخمان مەخسۇم ئائىلىسىدە بىر ئوغۇل دۇنياغا كۆز ئاچتى. بۇ بوۋاق كېيىنكى ۋاقىتلاردىكى ئۇيغۇر يېڭى دېموكراتىك ئەدەبىياتىنىڭ بايراقدارى، ۋەتەنپەرۋەر ئىلغار شائىر، تىز پۈكمەس مەرىپەتچى، ئوت يۈرەك ئىنقىلابچى...
داۋامى...
ئابدۇشۈكۇر مۇھەممەتئىمىن زادى قەيەردە تۇغۇلغان؟

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 20, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئالىمنىڭ تۇغۇلغان جايىنى ئۆزگەرتىشتىن پەيدا بولغان تەسىراتلار غەيرەتجان ئوسمان (« شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر مۇنبىرى » ژۇرنىلى 2005-يىللىق 2-ساندىن ئېلىندى) دۇنيا سىر بىلەن تولغان، ئىنسانلار ئۇنىڭ سىرىنى يېشىش ئۈچۈن ئۈزلۈكسىز تىرىشىپ كەلگەن. بەزى سىرلار يېشىلىشكە تەشنا بولغان بولسا، بەزى سىرلار بەكمۇ مۇرەكەپ بولۇپ، ئىنسان ئەقلىنى لال...
داۋامى...
ئۇيغۇر رەسسام غازى ئەمەت

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 16, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
غازى ئەھمەد جۇڭگو گۈزەل سەنئەت ساھەسىدە تەسىرى ناھايىتى ياخشى، ئەقىل – پاراسەتكە، يۇمۇرىستىك خۇسۇسىيەتكە باي ئادەم بولۇپ، رەسساملىق ساھەسىدىكى ‹‹نەسىردىن ئەپەندى›› دېگەن نامى بار. نەسىردىن ئەپەندى لەتىپىلىرىنى ئېيتالايدىغانلار كۆپ بولسىمۇ، غازى ئەھمەدتەك جانلىق، قىزىقارلىق ئېيتالايدىغانلار كۆپ ئەمەس. ئەگەر نەسىردىن ئەپەندى ئۇيغۇرلار مەدەنىيىتىنىڭ دېڭىزى دېيىلسە، مەھمۇد...
داۋامى...
ئۇيغۇر مەدەنىيەت تەتقىقاتچىسى ئىمىن تۇرسۇن

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 16, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئابدۇقادىر قارلۇق يېڭى دەۋر تىل ۋە تەرجىمە ئىشلىرىمىزنىڭ تۆھپىكار باشلامچىلىرىنىڭ بىرى، تونۇلغان ئەدىپ، شائىر، تىلشۇناس ھەم تەرجىمان، يېڭى دەۋر ئۇيغۇر نەشرىياتچگىلىقىنىڭ ئۇلىنى سالغۇچىلارنىڭ بىرى، ئۇيغۇر مەدەنىيەت تەتقىقاتچىسى ئىمىن تۇرسۇن ئەپەندى 1924-يىلى 10-ئاينىڭ 10-كۈنى ئۈرۈمچى شەھىرىنىڭ ھازىرقى سەنشىخاڭزى مەھەللىسىدىكى بىر مەرىپەتپەرۋەر قول ھۈنەرۋەن ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. 6...
داۋامى...
رابىيە قەشقىرى ھەققىدە رىۋايەت

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 4, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
بۈيۈك ئالىم مەھمۇد قەشقەرىنىڭ ئانىسى رابىيە كاشىغەرى ياش ۋاقتىدا تونۇلغان شائىرە ئىكەن. ئەمما ئۇنىڭ ئاجايىپ ئادىتى بولۇپ، ھەر ھەپتىنىڭ پەيشەنبە كۈنى شامدىن يېنىپ ئۆگزىگە چىقىپ، يۇلتۇزلارغا قاراپ، مۇناجات ئوقۇيدىكەن . تۈن نىسپى بولغاندا ھوجرىسىغا چۈشۈپ ، ئازراق غىزالىنىپ، بىردەم ئارام ئېلىپ شېئىر يازىدىكەن. ئۇنىڭغا بۇ...
داۋامى...
پەرھات جىلان

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 28, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
پەرھات جىلاننىڭ قىسقىچە تەرجىمىھالى تالانتلىق يازغۇچى پەرھات جىلان 1945-يىلى 8-ئاينىڭ 8- كۈنى غۇلجا شەھرىدە خىزمەتچى ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن. 1954-يىلىدىن 1961-يىلىغىچە غۇلجا ۋە ئۈرۈمچى شەھەرلىرىدىكى روس مەكتەپلىرىدە ئوقۇغان. 1961-يىلىدىن 1966-يىلىغىچە ئۈرۈمچىدە ئۇيغۇرچە تولۇقسىز ۋە تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپلەردە ئوقۇغان. ئۇ مەدەنىيەت ئىنقىلابى مەزگىلىدە «سول» چىللىقنىڭ زىيانكەشلىكىگە ئۇچراپ...
داۋامى...
زوردۇن سابىر قانداق يازغۇچى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 26, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
(زوردۇن سابىر تۇغۇلغانلىقىنىڭ 70 يىللىقىغا بېغىشلايمەن) ئەكبەر قادىر زوردۇن سابىر ( 1937 – 1998 ) 20 – ئەسىر ئۇيغۇر ئەدەببىياتىدىكى مەشھۇر رېئالىستىك يازغۇچى. ئۇ ئاساسلىقى 20 – ئەسىرنىڭ 70 –يىللىرىدىن باشلاپ ئىجادىيەت بىلەن شۇغۇللىنىپ. ئۆزى ياشىغان دەۋرىدىكى ئەدىبىي ئىجادىيەتنىڭ گۈللىنىشىگە ئالاھىدە تۆھپە قوشتى. شۇنىڭدەك كىتاپخانلار،...
داۋامى...
نەۋايى ۋە ئانا تىل غۇرۇرى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 26, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئەسەت سۇلايمان تىل ھەر قانداق بىر مىللەتنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇشى ۋە مەدەنىيەت تەرەققىياتىدىكى ھەل قىلغۇچ ئامىللارنىڭ بىرى . ياكۇب گرىم :«بىر مىللەتنىڭ تىلى ئۆز نۆۋىتىدە شۇ مىللەتنىڭ تارىخىدۇر . بىر مىللەتنىڭ تارىخىغا نىسبەتەن ئۇستىخان – سۆڭەك ، قەبرە – كېپەنلەرگە قارىغاندا تېخىمۇ جانلىق بىر پاكىت...
داۋامى...
ﺋﺎﺑﺪﯗﻗﺎﺩﯨﺮ ﺩﺍﻣﻮﻟﻼﻣﻨﯩﯔ ﻗﯩﺴﻘﯩﭽﻪ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﮭﺎﻟﻰ

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 26, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ﺋﺎﺑﺪﯗﻗﺎﺩﯨﺮ ﺩﺍﻣﻮﻟﻼﻣﻨﯩﯔ ﻗﯩﺴﻘﯩﭽﻪ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﮭﺎﻟﻰ ﯪﭘﺘﯘﺭ: ﻳﺎﻟﻘﯘﻥ ﺭﻭﺯﻯ ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻴﻪﺕ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﺍ 18- 19- ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭ ﻣﯩﺴﻠﯩﺴﯩﺰ ﭘﺎﺟﯩﺌﻪﻟﯩﻚ ﺩﻩﯞﺭ ﮬﯩﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﭼﯘﻧﻜﻰ ﺑﯘ ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭﺩﻩ ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻴﻪﺕ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﯞﻯ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﭼﻮﯓ ﺋﯩﻤﭙﯩﺮﯨﻴﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺗﯘﺭﻙ ﺋﻮﺳﻤﺎﻥ ﺋﯩﻤﭙﯩﺮﯨﻴﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯘﺭﻙ ﻣﻮﻏﯘﻝ ﺋﯩﻤﭙﺮﯨﻴﯩﺴﻰ ﻛﯘﻧﺴﯧﺮﻯ ﺋﺎﺟﯩﺰﻟﯩﺸﯩﭗ ﻗﻪﺩﻩﻣﻤﯘ ﻗﻪﺩﻩﻡ ﮬﺎﻻﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﻳﯘﺯﻟﻪﻧﮕﻪﻥ ﮬﻪﻡ ﺋﺎﺧﯩﺮﻗﻰ ﮬﯩﺴﺎﺑﺘﺎ ﻳﻮﻗﯩﺘﯩﻠﻐﺎﻥ. ﻣﺎﯞﻩﺭﺍﺋﯘﻧﻨﻪﮬﺮ ﯞﺍﺩﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ،...
داۋامى...
ئەلىشىر نەۋايىنىڭ ھاياتى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 21, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئەلىشىر نەۋايى (1441 — 1501) ئادەم ھايالىق ۋە ئەدەپلىك بولسا ھۆرمەت كۆرىدۇ. ئەدەپ ھۆرمەتسىزلىكنىڭ ئىشىكىنى ياپىدۇ ۋە ئادەمنى مەسخىرە قىلىش، كەمسىتىشتىن ساقلايدۇ. ئەدەپ ئادەمنىڭ تەبىئىتىگە ئىنسانىي پەزىلەت بەخش ئېتىدۇ ۋە كىشىلەرنىڭ مىجەزىگە ئارام بېرىدۇ. ھەر زامان ئەدەپلىك بول، ئەدەپتىن دوستلۇق جۇلالىنىدۇ، مۇھەببەت زىننەت تاپىدۇ. ...
داۋامى...
يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ ھاياتى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 21, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
※ ئىنسان بالىسىنىڭ قەدىر – قىممىتى ئەقىل ۋە بىلىم بىلەن بولىدۇ. ※ بىلىملىك كىشى قىممەتلىك دىناردۇر، بىلىمسىز نادانلار قىممەتسىز يارماقتۇر. ※ ئادەم بىلىمى بىلەن تونۇلىدۇ، بىلىمسىزلەر تىرىك تۇرۇپ كۆزگە كۆرۈنمەيدۇ. ※ بىلىملىكلەر ئۆلسىمۇ نامى تىرىك بولىدۇ، بىلىمسىزلەر تىرىك بولسىمۇ نامى ئۆلۈك بولىدۇ. ※ ئاتا –...
داۋامى...
مەھمۇت قەشقىرىنىڭ ھاياتى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 21, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
قەدەم ئىزى بىراۋنىڭ ماڭغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. — مەھمۇد كاشغەرىي دۇنيا تۈركولوگىيە ئىلمى ۋە سېلىشتۇرما تىلشۇناسلىقنىڭ ئاساسچىسى مەھمۇد بىننى ھۈسەيىن كاشغەرىي 11 – ئەسىردە ياشاپ ۋە ئىجاد قىلىپ ئۆتكەن مەملىكىتىمىزنىڭ مەشھۇر ئېنسىكلوپېدىك ئالىمى ۋە دۇنيا ئېتىراپ قىلغان ئاتاقلىق ئۇيغۇر ئالىمى، تىلشۇناسى ۋە ئەدىبىدۇر. ئۇلۇغ ئۇيغۇر ئالىمى مەھمۇد...
داۋامى...
ئابلىز ياقۇپ

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 21, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
پۈتۈن ئۆمۈرلۈك خىزمەت ھاياتىدا باشتىن – ئاخىر تىل – يېزىق ساھەسىدە ئىشلەپ ، تىل – يېزىقىمىزنىڭ بۈگۈنكىدەك قېلىپلىشىپ مۇكەممەللىشىشى ئۈچۈن كۆپ ئەجىر سىڭدۈرگەن پېشقەدەم تىل – يېزىق خادىمى ، ئاتاقلىق تىلشۇناس ھەم لۇغەتشۇناس ئابلىز ياقۇپ ئەپەندى 1934 – يىلى 7 – ئاينىڭ 25 – كۈنى...
داۋامى...
جامالىدىن ئاق سارايى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 16, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
جامالىدىن ئاق سارايى ئۇيغۇر تىبابىتىنىڭ تەرەققىياتى ئۈچۈن بارلىقىنى سەرىپ قىلغان بۈيۈك ئەللامەلەرنىڭ بىرى بولۇپ , ئۆزىنىڭ مەشھۇر تىببىي ئەسىرى بىلەن ئۇيغۇر تىبابەتچىلىك تارىخىدا تىگىشلىك ئورۇن ئالدى . ئالىمنىڭ قاچان , قەيەردە تۇغۇلغانلىقى ھەققىدە تېخى ئىشەنچلىك بىر ماتېرىياللار تېپىلغىنى يوق , بەزىلەر ئۇنى ,دەيدۇ .ئەمما ئىشەنچلىك...
داۋامى...
ئاماننىساخاننىڭ ھاياتىغا دائىر بەزى مەسىلىلەر

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇن 26, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
سۇلتان مامۇت ئىبراھىم ب د ت پەن -مائارىپ -مەدەنىيەت تەشكىلاتى تەرىپىدىن 2005 -يىلى 11 -ئاينىڭ 25 -كۈنى «ئىنسانىيەت ئاغزاكىي ۋە غەيرىي ماددىي مەدەنىيەت مىراسلىرىنىڭ ۋەكىللىك ئەسىرى» قاتارىغا كىرگۈزۈلگەن ئۇيغۇر ئون ئىككى مۇقامىنىڭ دەۋرىمىزگىچە يېتىپ كېلەلىشىگە مۇستەھكەم ئۇل سالغۇچىلارنىڭ بىرى بۈيۈك مۇقامشۇناس خانىش ئاماننىساخاندۇر. ئاماننىساخان 16...
داۋامى...
«قۇتادغۇ بىلىك»نى ئەرەبچىگە تەرجىمە قىلغان ئالىم

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇن 1, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
مۇھەممەد قاسىم ئەمىن ھاجىم ئۇيغۇر ئېلىنىڭ قەشقەر ۋىلايىتىدە 1930 –يىلى ھاللىق دېھقان ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن. شۇ زامانلاردا يېڭى پەننىي مەكتەپلەر ئېچىلغان بولۇپ، مۇھەممەد قاسىم ھاجىم پەننىي مەكتەپنىڭ ئاران 3- يىللىقىغىچە ئوقۇيالىغان. كېيىنچە مەدرىسىگە بېرىپ ئەرەبچە ۋە پارىسچە تىللاردا دەرس ئوقۇغان ئىكەن.
داۋامى...
ئەنئەنىۋى نەۋائىشۇناسلىقنىڭ قىسقىچە تەسۋىرى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇن 1, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
فەرىدە ئەمىن ئەلىشىر نەۋائىنىڭ نامى دۇنيادا ئۆتكەن بارلىق ئۇلۇغ زاتلارغا بېغىشلانغان شان – شەرەپلەرگە تەبىئىي يوسۇندا ماس كېلىدۇ. نەۋائىنىڭ نامىغا بېغىشلانغان بارلىق نامۇنىشانلار ئۇنىڭ ھەقىقىي سۈپىتىنى تولۇق ئىپادە قىلىپ بېرەلمەيدۇ. نەۋائى، ئىنسان تەپەككۇر يۈكسەكلىكىنىڭ دەلىلى ۋە ئۆزى بىر مۆجىزە خاراكتېرلىك ئىنساندۇر.
داۋامى...