* ئۆرپ-ئادەتلىرىمىز

مىللىتىمىزنىڭ يۈرۈش-تۇرۇشتىكى ئەدەپ-ئەخلاق يوسۇنلىرى

يوللانغان ۋاقتى: سېنتەبىر 1, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
تۇرغۇن يىلتىز ﻣﯘﮬﻪررﯨﺮدﯨﻦ : ﻣﻪدەﻧﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ ﺋﻪﻟﻠﻪردﯨﻜﻰ ﺳﺎﭘﺎﻟﯩﻖ ﺧﻪﻟﻖ ﮔﯜزەل ﺋﻪﺧلاﻗﻨﻰ ﺋﯩﻨﺴﺎن ﮬﺎﻳﺎﺗﯩﺪا ﺋﯧﺴﯩﻠﺰادﯨﻠﻪرﭼﻪ، ﺑﻪﺧﺘﻠﯩﻚ ﻳﺎﺷﺎﺷﻨﯩﯔ ﺋﻪڭ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺷﻪرﺗﻰ، ﮔﯜزەل ﺋﻪﺧلاق ﻣﯘﻧﺪاق ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺋﺎﻣﯩﻠلاردﯨﻦ ﺗﻪرﻛﯩﺐ ﺗﺎﭘﯩﺪۇ، دەپ ﻗﺎراﻳﺪۇ: ﺋﻪدەپ – ﻗﺎﺋﯩﺪﯨﻠﯩﻚ ، ۋاﻗﯩﺘﭽﺎﻧﻠﯩﻖ (ۋاﻗﯩﺖ ﻗﺎرﯨﺸﻰ ﻳﯘﻗﯩﺮى ﺑﻮﻟﯘش ) ، ﻣﻪﺳﺌﯘﻟﯩﻴﻪﺗﭽﺎﻧﻠﯩﻖ، ﻟﻪۋزﯨﺪە ﺗﯘرۇش، ﺳﺎداﻗﻪﺗﻤﻪﻧﻠﯩﻚ ، ﺋﺎﻗﯩلاﻧﯩﻠﯩﻚ، ﺋﯚزﯨﻨﻰ...
داۋامى...
ئۇيغۇرلاردىكى قېيداش پىسخىكىسى

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 20, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئەمەتجان مۇھەممەت ئەركزات قېيداش دىگەن بۇ سۆزنىڭ نارازىلىقتىن دېرەك بېردىغانلىقى ھەممەيلەنگە مەلۇم.بۇ پىسخىكا گەرچە ھەممە مىللەت كىشىلىرىدە كۆرۈلسىمۇ،ئۇيغۇرلاردا نىسبەتەن گەۋدىلىك ئىپادىلىنىپ كەلدى. ئۇيغۇرلار ئۇزاق زامان تەكلىماكاننىڭ ئىچكىرسىدە رەھىمسىز تەبىئەت ھادىسلىرى بىلەن تىنىمسىز كۆرەش قىلىش جەريانىدا ،مەلۇم بىر مەزگىل چۆللۈكنى گۈللەندۈرۈپ ياخشى نەتىجىلەر بىلەن ياشىغان بولسىمۇ...
داۋامى...
«ئاتا، دادا، ئانا، ئاپا» سۆزلىرى توغرىسىدا

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 20, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
غەيرەتجان ئابدۇللا «ئاتا، دادا، ئانا، ئاپا» سۆزلىرى بىزنى تۇغۇپ، تەربىيىلەپ، قەلبىمىزنى مېھرى مۇھەببەت تولدۇرغان ۋە مىڭ بىر جاپا بىلەن قاتارغا قوشقان قەھرىمان ئەرلەر ۋە خوتۇنلارغا ئېيتىلىدىغان، يۈكسەك ھۆرمەت مەنىسىدىكى سۆزلەردۇر. خەلقىمىزنىڭ تارىختا ياشىغان يەرلىرىنىڭ ناھايىتى كەڭلىكى، قەدىمكى ئايرىم ئۇرۇق- قەبىلىلەرگە خاس بولغان تىل ۋە تۇرمۇش...
داۋامى...
دەۋر، خانىم-قىزلىرىمىز ۋە كىيىم-كېچەك

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 18, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ھەسەنجان ئابلىز بىز كونىلاردىن ‹‹كىيىم-كېچەك ئىنسان زىننىتى››، ‹‹ئادەم سەتى ئەمەس، كىيىم سەتى›› دېگەنگە ئوخشاش ھېكمەتلىك ئىبارىلەرنى ئاڭلىغىنىمىزدا، ئۇلارنىڭ مۇشۇنىڭغا ئوخشاش ھايات تەجرىبىلىرى ۋە تۇرمۇش ھەقىقەتلىرىنى نېمە ئۈچۈن كېيىنكىلەرگە قالدۇرۇپ كەتكەنلىكىدىن ياكى ئەجەبلىنەرمىز ۋەياكى مەمنۇنىيەت ھېس قىلارمىز. ئەمەليەتتىمۇ، يۇقىرىقى ئىبارىلەرنىڭ ھېكمەتلىك دەپ ئاتىلىشى ھەرگىز ئورۇنسىز ئەمەس....
داۋامى...
ئۇيغۇرلاردىكى ھەر قايسى يۇرت ئادەملىرىنىڭ مىجەز – خۇلقى توغرىسىدا

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 15, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
قەشقەر ئۇيغۇرلىرى قەشقەر ئۇيغۇرلىرى يۇمىلاق باش، ئوتتۇرا بوي، بۇغداي ئۆڭلۈك، يۈزى سوقىچاقراق(ئات يۈز)، بۇرنى ئوتتۇراھال كەڭ، لېكىن ئېگىز (قۇش تۇمشۇق بۇرۇن بىلەن تۈز بۇرۇن ئارىسىدا)، چاچلىرى قارا قۇڭۇررەڭ، قوي كۆزلۈك، ساقال – بۇرۇتلىرى قويۇق، ئەگىم قاشلىق، تېرىسى سۈزۈك ۋە سىلىق بولۇپ، ئومۇمەن چىرايلىق كېلىدۇ. ئۇلار...
داۋامى...
نەزىر–چىراغ قائىدىلىرىمىزدىكى ئۆسمىلەر

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ھارۇترەسول قادىرى ئۆلۈم ھەممىدىن قاتتىق. ئۇنىڭغا بىپەرۋالىق قىلىشقا، ھەزىلكەشلىك ياكى ئۇنىڭغا ئۆزگە مەقسەتلەرنى يانداشتۇرۇشقا بولمايدۇ. بولۇپمۇ بىۋاسىتە ھازىدارلار ئۈچۈن تېخىمۇ شۇنداق. بىراق، جاھاننىڭ ئىشلىرىمۇ قىزىق. مەلۇم بىراۋنىڭ ۋاپاتى بىراۋلار ئۈچۈن ئېغىر ئازاب بولسا، يەنە بىراۋلار ئۈچۈن چاقچاق سورۇنى بولماقتا. دېمەك، ھازىدارلىق، نەزىر بېرىشلاردەك ئادەت –...
داۋامى...
ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ قۇراق بۇيۇملىرى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ۋارىسجان ئەمەت ئۇيغۇر ئاياللىرى لاتىلارنىڭ رەڭگى، تۈرى بويىچە رەتلەپ، ئىشلىمەكچى بولغان بۇيۇمنىڭ ئالاھىدىلىكى ۋە ئېھتىياجىنى نەزەردە تۇتۇپ پۇرۇچلارنى كېسىپ شەكىلگە كەلتۈرۈپ تۇرمۇش بۇيۇملىرىنى تىكىدۇ. ئۇلار تۆۋەندىكىلەردىن ئىبارەت: تەكى: تەكى كۈندىلىك تۇرمۇشتا كەم بولسا بولمايدۇ. ئۇ، ياتقاندا بەدەن بىلەن باش، بەدەن بىلەن بويۇننىڭ مەلۇم تەكشىلىككە توغرىلاپ...
داۋامى...
تاتارلاردىكى توي ئادەتلىرى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
خەپىز ساتتار سالىھ تاتارلار بالىلىرى ئوقۇپ، مەلۇم سەۋىيەگە يېتىپ، تۇرمۇشنى چۈشىنىدىغان، مۇستەقىل تۇرمۇش كەچۈرەلەيدىغان بولغاندىلا ئاندىن ئۇلارنى ئۆي – ئوچاقلىق قىلىدۇ. بۇ ئادەت تاتار ئائىلىلىرىنىڭ مۇستەھكەم بولۇشىغا ئاساس سالغان. تاتارلارنىڭ قىز – يىگىت تويىدىن ئاۋۋالقى لايىق تاللاش، ئەلچى ئەۋەتىش، توي كۈنىنى بېكىتىش قاتارلىقلار قېرىنداش تۈركىي...
داۋامى...
كوسىراپلىقلارنىڭ‹‹مىتەۋىلىشىش››ئادىتى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئابدۇقەييۇم مۇھەممەد ئاقتۇ ناھىيەسى تەۋەسىدىكى كوسىراپ يېزىسى قارا قۇرۇم تاغ تىزمىسىغا جايلاشقان بولۇپ، بۈگۈنكى زامان شەھەر تۇرمۇشى ۋە شەھەر مەدەنىيىتىدىن بىر قەدەر يىراقتا. ئوتتۇرا ئەسىر مەدەنىيەت ئەنئەنىسى نىسبەتەن تولۇق ساقلانغان تاغلىق يۇرت. بۇ جايدىكى ‹‹مىتەۋىلىشىش›› ئەنە شۇنداق مە دەنىيەت ئىزچىللىقىنىڭ ئىپادىلىرىدىن بىرى. مىتەۋىلىشىش كوسىراپتىكى يەلىك...
داۋامى...
ئۇيغۇرلاردا بۆشۈك مەدەنىيتى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 25, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئۇيغۇرلاردا ناھايىتى ئۇزاق زامانلاردىن بۇيان، يېڭى تۇغۇلغان بوۋاق بالىلار ئۈچۈن مەخسۇس لايىھىلەپ ياسالغان ئالاھىدە بىر «كارىۋات» بولۇپ، ئۇ «بۆشۈك »دەپ ئاتىلىدۇ. بۆشۈك قەدىمدىن باشلاپ ئۇيغۇر، قازاق، قىرغىز، ئۆزبېك، تۈرك قاتارلىق تۈركىي خەلقلەر ئارىسىدا ئىنتايىن كەڭ ئومۇملاشقان بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئۇيغۇر بۆشۈكى قۇرۇلما جەھەتتىكى پۇختىلىقى، ھۈنەر-سەنئەت...
داۋامى...
ئۇيغۇرلاردا سالاملىشىش ئەنئەنىسى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 21, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئۇيغۇرلاردا ئىككى كىشى ئۆز ئار ئۇچراشقىنىدا بىر- بىرىگە سالام بېرىش ئادىتى ئەڭ قەدىمىي ئەنئەنىلەردىن سانىلىپ كەلمەكتە. ئۇيغۇرلار سالاملىشىشنى مىللىي ئەخلاق ۋە دىنىي قائىدە يوسۇن قاتارىدىن سانايدۇ. سالاملىشىش كىشىلەر ئوتتۇرىسىدا مېھرى – مۇھەببەتنى داۋام قىلدۇرۇش ۋە كۆڭۈللەرنى جەلپ قىلىشتا ئەڭ زور سېھرىي كۈچكە ئىگە بىر ئىشتۇر....
داۋامى...
ئۇيغۇرلار ۋە ئۇلارنىڭ تۇرمۇش مەدەنىيىتى توغرىسىدا

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 21, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئابدۇشۇكۈر مۇھەممەتئىمىن ئۇيغۇرلار ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىمىزدا توپلىشىپ ياشايدىغان غوللۇق يەرلىك مىللەت ۋە ئاپتونومىيە ھوقۇقى يۈرگۈزگۈچى مىللەت. ئۇيغۇرلار پارچە ھالەتتە جۇڭگونىڭ بىر قاتار چوڭ شەھەرلىرىدە خىزمەت ۋە تىجارەت قىلىدۇ. ئۇيغۇرلار جۇڭگودىن باشقا قازاقىستان قىرغىزىستان ئۆزبېكىستان تاجىكىستان تۈركمەنىستان (ئاساسلىقى بايرام ئەلى رايونى) پاكىستان، ئەرەبىستان تۈركىيە ئاۋسترالىيە گېرمانىيە،...
داۋامى...
مومامنىڭ شىپالىق دورىلىرى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 8, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
كامال ھېسامىدىنۇف (قازاقىستان) ئاپتۇرنىڭ 1993- يىلى نەشرى قىلىنغان «شىپالىق يۈز ئون گىياھ» ناملىق كىتابتىن تەييارلىغۇچى: ئابلىز ئۇرخۇن كېچىك چاغلىرىم چوڭلارنىڭ قانداقلا ئىشلىرىنى خوراپاتلىق دەپ قارايدىغان دەۋىرلەردە ئۆتكەچكىمىكىن، مومامنىڭ ئاجايىپ ھېكمەتكە باري تۇرمۇش تەجرىبىلىرىنى كۆزگە ئىلماپتىكەنمەن. بىر قانچە يىل ئىلگىرى رەھمەتلىك زۇنۇن قادىر ئاكىنىڭ بىر پارچە...
داۋامى...
« قۇتادغۇ بىلىك » تىكى ئائىلە تەربىيىسىگە ئائىت بايانلار ھەققىدە

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇن 1, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئاپتور: ئابدۇقەييۇم مىجىت قاراخانىيلار دەۋرىدىكى ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنىڭ مەشھۇر نامايەندىسى بولغان تالانتلىق ئالىم، مۇتەپەككۇر، ئەدىب يۈسۈپ خاس ھاجىپ 1019-يىلى بالاساغۇندا تۇغۇلغان. ياش مەزگىللىرىدە قەشقەرگە كەلگەن ھەمدە كېيىنكى ئۆمرىنى قەشقەردە ئۆتكۈزگەن. ئەدىب ئۆزىنىڭ « قۇتادغۇ بىلىك » ناملىق بەدىئىي قامۇسىنى ھىجىرىيە 462- يىلى ( مىلادىيە 1069-يىلى )...
داۋامى...