* جۇغراپىيىمىز

«كروران» دۇچ كەلگەن 81 مۈشكۈلات (ئەدەبىي ئاخبارات)

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 28, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
نۇرمۇھەممەت توختى 1. «مىللىي بۇرژۇئازىيە»نىڭ ئېنىقلىمىسى ئوتتۇرا مەكتەپتە سىياسەت دەرسى ئۆتىدىغان ئوقۇتقۇچۇم «دەللال بۇرژۇئازىيە» نى باشقا يۇرت ۋە باشقا ئەللەردە ياسالغان سانائەت مەھسۇلاتلىرىنى يۆتكەپ سېتىپ باي بولغانلار دەپ، «مىللىي بۇرژۇئازىيە»نى ئۆز يۇرتى ۋە ئۆز ئېلىدىكى خام ئەشيالارنى پىششىقلاپ ئىشلەپ، سانائەت مەھسۇلاتلىرىغا ئايلاندۇرۇپ باي بولغانلار دەپ...
داۋامى...
ياقۇت جۇمھۇرىيىتى

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 24, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ياقۇت جۇمھۇرىيىتى رۇسىيە فىدىراتسىيىسى قارمىقىدىكى جۇغراپىيلىك جەھەتتىن ياۋرو-ئاسىيانىڭ ئەڭ شەرقى شىمالىغا، تېنچ ئوكياننىڭ غەربى شىمالى قىسمى بىلەنشىم الى مۇز ئوكياننىڭ ئۇچرىشىش نۇقتىسىغا جايلاشقان تاغلىق ۋە ئىپتىدائىي ئورمانلىق بىلەن قاپلانغان كىلىماتى ئىنتايىن سوغۇق جۇمھۇرىيەت بولۇپ، زىمىنىدا مول ياغاچ ماتېرىياللىرى بولغانلىقتىن دۇنيانىڭ ياغاچ ئامبىرى دىگەن نامى بار،...
داۋامى...
ئابدۇشۈكۇر مۇھەممەتئىمىن زادى قەيەردە تۇغۇلغان؟

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 20, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئالىمنىڭ تۇغۇلغان جايىنى ئۆزگەرتىشتىن پەيدا بولغان تەسىراتلار غەيرەتجان ئوسمان (« شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر مۇنبىرى » ژۇرنىلى 2005-يىللىق 2-ساندىن ئېلىندى) دۇنيا سىر بىلەن تولغان، ئىنسانلار ئۇنىڭ سىرىنى يېشىش ئۈچۈن ئۈزلۈكسىز تىرىشىپ كەلگەن. بەزى سىرلار يېشىلىشكە تەشنا بولغان بولسا، بەزى سىرلار بەكمۇ مۇرەكەپ بولۇپ، ئىنسان ئەقلىنى لال...
داۋامى...
تۇرپان ۋىلايىتى

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 17, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
تۇرپان ئىمىن ۋاڭ مۇنارى رايون ئۇمۇمى ئەھۋالى: تۇرپان ۋىلايىتى تەڭرى تېغىنىڭ جەنۇبى ئېتىكىگە، تۇرپلان ئويمانلىقىنىڭ ئوتتۇرغا جايلاشقان، شەرقى قۇمۇل ۋىلايىتى بىلەن، غەربى ۋە جەنۇبى بايىنغۇلىن مۇڭغۇل ئاپتۇنۇم ئوبلاستى بىلەن، تۇتىشىدۇ، تۇرپان ۋىلايىتىگە تۇرپان شەھىرى، پىچان ناھىيسى ۋە توقسۇ ناھىيسى قارايدۇ، ۋىلايەتلىك مەمۇرى مەھكىمە تۇرپان شەھىرىدە،...
داۋامى...
1934- يىلى قەشقەردە يۈز بەرگەن زور ۋەقەلەردىن ئەسلىمە

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 14, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
مۇھەممەت ئىمىن قۇربانى 1934- يىلى قەشقەر خەلقى ئۈچۈن ياراشمىغان بىر يىل بولدى. چۈنكى بۇ يىل كىرگەندىن تارتىپ چىقىپ كەتكىچە قەشقەر خەلقىگە ياخشىلىق بولمىدى. بىز بۇ ئىشلارنى 50 نەچچە يىلدىن كېيىنكى بۈگۈنكى كۈندە ئەسلەۋاتىمىز. بۇ ئەسلىمە مىللىتىمىزنىڭ بېشىدىن ئۆتكەن پاجىئەلىك ھادىسىلەرنى بىلمەيدىغان كىشىلەر بولۇپمۇ ياشلار ئۆسمۈرلەرنىڭ...
داۋامى...
لوپنۇرلۇقلارنىڭ ئەجدادى كىملەر؟

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 14, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
مىرسۇلتان ئوسمانوف (ش ئۇ ئا ر تىل- يېزىق كومىتېتىنىڭ تەتقىقاتچىسى) تەھرىر ئىلاۋىسى: مىرسۇلتانوفنىڭ بۇ ماقالىسى ئۇنىڭ «ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىنىڭ لوپنۇر دىئالېكىتى» ناملىق ئەسىرىگە يېزىلغان كىرىش سۆزىنىڭ بىر قىسمى بولۇپ، ئۇنىڭدا بۇ ساھەدە مەخسۇس ئىزدەنگەن س. يې. مالوف ۋە ئە. ر. تېنشىف قاتارلىقلارنىڭ كۆز قاراشلىرىغا...
داۋامى...
«ئۈرۈمچى قۇلىقىڭنى تارت» توغرىسىدا

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 11, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن بۇ – ئىغاڭلاتسا يوپۇرماقلىرىدىن گۈل تۆكۈلىدىغان ، تىكەنلىك دەرەختىن باشقا ھېچنەرسە يىلتىز تارتالمايدىغان مەدەنىيەت چۆللۈكىدىكى ھازىرقى زامان ئەپسانىسى. . . بۇ – يۈرىكى زەرگەرنىڭ ئېرىتىش ئوچىقىدا سۇغا ئايلىنىپ ، يالجىراپ تۇرغان چوغقا سىڭىپ كېتىۋاتقانلىقىنى سېزىپ تۇرسىمۇ ، نىگاھىنى ساختا تەكەللۇپ يوپۇرماقلىرى بىلەن بېزەندۈرۈپ...
داۋامى...
قەشقەر دۇنيادىكى تۆت چوڭ قەدىمقى مەدەنىيەت توپلاشقان جاي

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 10, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
قەشقەر -ئۇيغۇر ۋە ئوتتۇرا ئاسىيا مەدەنىيتىنىڭ مەركىزى ،ئوتتۇرا ئاسىيادا قەد كۆتۈرۈپ تۇرغان نۇرلۇق ئابىدە ،ئۇيغۇر مەدەنىيەت تارىخنىڭ ئالتۇن دەۋرى بولغان 11-ئەسىرلەردە بارلىققا كەلگەن ۋەكىللىك خاراكتىردىكى ئىككى پارچە دۇنياۋى داڭلىق ئەسەر « قۇتادغۇبىلىك »بىلەن «تۇركىي تىللار دىۋان»ى قەشقەر بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك .بۇ ئىككى بۇيۇك ئەسەرنىڭ مۇئەللىپى...
داۋامى...
ئۈرۈمچىدە تىرىكچىلىك قىلىۋاتقان ياقا يۇرتلۇقلار

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 6, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئاپتورى: گۈلنار تىيىپ ئۈرۈمچى شەھىرى- شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايونىنىڭ مەركىزى. ئۈرۈمچىدە يەتتە رايون، بىر ناھىيە، ئىككى ئېچىش رايونى بار. ئۈرۈمچى ئىقتىسادىنىڭ تېز سۈرئەتتە تەرەققى قىلىشى ئۈرۈمچىگە مەبلەخ سالىدىغان شۇنداقلا، تىجارەت قىلغىلى، ياشىغىلى كېلىدىغانلارنىڭ سانىنى يىلدىن يىلغا ئاشۇردى. ھازىر ئۈرۈمچى شەھىرى ئۆتكەن ئەسىرنىڭ 50-يىللىرىدىكى بىرنەچچە كان،...
داۋامى...
ياۋرۇ – ئاسىيادىكى تۈركىي مىللەتلەر

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 6, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئاپتورى:مۇيۇنچۈر تۈركىي خەلقلەر دېگەندە كىشىلەر كۆپىنچە تۈرك، ئۆزبەك، ئازەربەيجان ،قازاق، ئۇيغۇر ، تاتار ، قىرغىز، تۈركمەن قاتارلىق نوپۇسى بىر قەدەر كۆپ ھېسابلانغان چوڭ تۈركىي مىللەتلەرنى كۆز ئالدىغا كەلتۈرىدۇ. ئەمەلىيەتتە ، ئالتاي تىل سىستەمىسىنىڭ تۈركىي تىللار ئائىلىسىگە مەنسۇپ ھەر قايسى تۈركىي تىللاردا سۆزلەشكۈچى مىللەتلەرنىڭ سانى 40...
داۋامى...
قەشقەردىكى چۆكۈش ۋە ئۆرلەش

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 4, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئەختەم ئۆمەر 1. قەشقەرنىڭ چۆكۈشى ھازىرقى زامان ئادەملىرىنىڭ بىلىدىغىنىنىڭ كۆپىيىشى بىلەن ئۇنتۇيدىغانلىرىمۇ كۆپ بولدى. ئەلۋەتتە ئادەمنىڭ كاللىسىغا سىغىدىغان نەرسىنىڭ چېكى بار. بۇ خۇددى ئادەمنىڭ كۆزىنىڭ كۆرۈش ئۇزۇنلۇقى توختىغان يەر قازانغا ئوخشاش كۆرۈنگەندەك ئىش. شۇڭا ئادەملەر ئۇنتۇپ كەتمەسلىكنىڭ ئامالىنى قىلىپ يېزىق ئىشلىتىپ قەغەزگە پۈتۈۋالغانىدى. مانا ئەمدى...
داۋامى...
يىپەك يولىنىڭ قايتا ئېچىلىشى ۋە «تۆگە قۇشى» روھى

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 3, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن ئويغاتماق – ئەڭ مۈشكۈل ئىش ، چۈنكى ، ئۇ ھەر ئىككى تەرەپنى بىئارام قىلىدۇ . – «نىجادىيەتنامە» دىن يۇرتىمىز ۋە خەلقىمىزنىڭ تارىختىكى شۆھرەتلىك مەدەنىيەت گۈلزارىنى سۇغۇرۇپ كەلگەن خەلقارا ئالاقە يولى _ « يىپەك يولى » قايتا ئېچىلدى ! مىلادىدىن ئىلگىرىكى زامانلاردىن...
داۋامى...
باغداشنىڭ تەغدىرى …

يوللانغان ۋاقتى: ئاۋغۇست 2, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ روھىغا، بۈيۈك سەلتەنىتىگە سىموۋۇل قىلىنىدىغان تەڭرىتاغ تىزمىلىرىنىڭ شەرقىگە جايلاشقان ھەيۋەتلىك تەڭرىتاغلىرىنىڭ قومۇل تەرىپىدە باغداش دەپ تىللاردا داستان بولىۋاتقان پەلەكنى سۆيگەن بىر تاغ بار، ئۇ خۇددى ئۇيغۇرلارنىڭ يەنە بىر سۆيۈملۈك يەرنامى باغراش بىلەن ئاھاڭ -تەلەپپۇز جەھەتتە ئوخشاشلىققا ئىگە بولغاچقا بەزى كىشىلىرىمىز كۆپ ھاللاردا پەرىقلەندۈرەلمەي...
داۋامى...
«لوپ» سۆزى ھەققىدە

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
شېرىپجان قاسىم كامالى لوپ خوتەن ۋىلايىتىگە تەۋە چوڭ ناھىيەلەرنىڭ بىرى. لوپ ئىلگىرى ‹‹ئورۇڭقاش›› (يورۇڭقاش، يۇڭقاش) دېيىلىپ كېيىنچە ‹‹لوپ›› دەپ ئاتالغان. لوپ ناھىيەسى تارىختا ئىزچىل خوتەن دىيارىنىڭ يىپەك، قەغەز، گىلەم، قىيمىچىلىق، باغۋەنچىلىك ئىشلەپچىقىرىشنىڭ مۇھىم بازىسى بولۇپ كەلگەن. ‹‹لوپ›› سۆزىنىڭ مەنىسىنى تېپىش ئۈچۈن، رۇسىيەلىك رادلوۋ، مالوۋ، ئۇدۇنشۇناس...
داۋامى...
كاچۇڭ دېھقانلىرى ۋە رەسساملىق

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئەخمەتجان ئىگەمبەردى يىراق – يىراقلارغا سوزۇلغان يەكەن دەرياسى بويىدىكى بىپايان بوستانلىقلاردا ئۆزگىچە بوستانلىق مەدەنىيىتى ۋە ئات ئۈستى مەدەنىيىتىگە تويۇنۇپ، رەڭدار مەدەنىيەتنىڭ ھەقدار ئىگىسى بولۇپ كېلىۋاتقان كاچۇڭلۇقلار ئەقىل – پاراسەتلىك ۋە ئىجادكار ئەجدادلىرىنىڭ گۈزەللىك تۇيغۇسىنى تۇرمۇش ۋە ئۆرپ – ئادىتىنىڭ ھەممە تەرىپىگە سىڭدۈرۈپ كەلگەن. نەچچە مىڭ...
داۋامى...
بوستانلىق مەدەنىيتىدىكى مۆجىزە—كارىز

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
كارىز— بوستانلىق مەدەنىيىتىنى بەرپا قىلىشتىكى مۆجىزە، خەلقىمىز ئۇزاق زامانلار داۋامىدا ئىككى قولى، ئەقىل – پاراسىتىگە تايىنىپ ئىجاد قىلغان ئەمگەك مېۋىسى. تۇرپاندا ‹‹ئەر ئۆلسە چىراغ ئۆچىدۇ، كارىز ئۆلسە، ئەل كۆچىدۇ›› دەيدىغان ماقال بار. بۇ، خەلقىمىزنىڭ كارىزغا بولغان ئەقىدە، مۇھەببىتىنىڭ نەقەدەر چوڭقۇرلۇقىنى دەلىللەيدۇ. تۇرپان قەدىمىي يىپەك يولىدىكى...
داۋامى...
مۇزلۇقتىكى ئاجايىباتلار

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
رىسالەت ئوبۇلقاسىم يېڭىسار ناھىيەسىنىڭ شەرقىي جەنۇب قىسمىدا مۇزلۇق دەپ ئاتىلىدىغان خىلۋەت ماكان بار. بۇ جايدا ياشاۋاتقان ئەمگەكچان، ئاق كۆڭۈل كىشىلەرنىڭ ھاياتى ئوقۇرمەنلەرگە بەزى يېڭىلىقلارنى ھېس قىلدۇرىدۇ. 5 – ئاينىڭ 10 – كۈنى يېڭىسار ناھىيەسىنىڭ توپلۇق يېزىسىدىن ماشىنىلىق يولغا چىقتۇق. ئىككى سائەتتىن ئارتۇق يۈرگەندىن كېيىن مۇزلۇققا...
داۋامى...
سىرلىق غەلىتە تاغ — ئىنگەن

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
تۇرسۇن قۇربان كەلپىن ناھىيەسىنىڭ ئاچال يېزا بازار مەركىزىدىن 29 كىلومېتىر يىراقلىقتىكى قاقاسلىقتا تۆت ئەتراپى قارا، قىزىل، ئاق، يېشىل، سېرىق، قوڭۇر ۋە مىستىن ئىبارەت يەتتە خخل رەڭدىكى تاغ بىلەن ئورالغان تاغلىق كەنت ـ ئىنگەن كەنتى بار. دېڭىز يۈزىدىن 2000 مېتىر ئېگىزلىككە جايلاشقان بۇ كەنت يىراقتىن قارىغاندا...
داۋامى...
ئىدىقۇت قەدىمىي شەھىرى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئىدىقۇت قەدىمكى شەھىرى – تۇرپان شەھىرىنىڭ تەخمىنەن 40 كىلومېتىر شەرقىدىكى ئاستانە كەنتىنىڭ شەرقىگە جايلاشقان بولۇپ شىمالىي تەرىپى قاراغوجا كەنتىگە يېقىن.خەن سۇلالىسى دەۋرىدە ئىدىقۇت قەلئەسى دەپ ئاتالغان ، شەرقىي جىن سۇلالسى دەۋرىدە ئالدىنقى لياڭ پادىشاھلىقى ئىدىقۇت ۋىلايىتىنى تەسىس قىلغان .شىمالىي ۋېي سۇلالىسى دەۋرىدە ئالدىنقى لياڭ پادىشاھلىقىنڭ...
داۋامى...
كوسىراپلىقلارنىڭ‹‹مىتەۋىلىشىش››ئادىتى

يوللانغان ۋاقتى: ئىيۇل 31, 2010 | ئىنكاس يېزىلمىغان
ئابدۇقەييۇم مۇھەممەد ئاقتۇ ناھىيەسى تەۋەسىدىكى كوسىراپ يېزىسى قارا قۇرۇم تاغ تىزمىسىغا جايلاشقان بولۇپ، بۈگۈنكى زامان شەھەر تۇرمۇشى ۋە شەھەر مەدەنىيىتىدىن بىر قەدەر يىراقتا. ئوتتۇرا ئەسىر مەدەنىيەت ئەنئەنىسى نىسبەتەن تولۇق ساقلانغان تاغلىق يۇرت. بۇ جايدىكى ‹‹مىتەۋىلىشىش›› ئەنە شۇنداق مە دەنىيەت ئىزچىللىقىنىڭ ئىپادىلىرىدىن بىرى. مىتەۋىلىشىش كوسىراپتىكى يەلىك...
داۋامى...